بیتکوین و طلا هر دو در سالهای اخیر بهعنوان داراییهایی برای حفظ ارزش و تنوعبخشی به سبد سرمایهگذاری مورد توجه قرار گرفتهاند. به همین دلیل، گاهی تصور میشود که قیمت این دو دارایی باید همیشه در یک جهت حرکت کند؛ یعنی زمانی که طلا صعودی است، بیتکوین نیز افزایش قیمت داشته باشد و در زمان افت طلا، بیتکوین هم کاهش پیدا کند.
اما بازار چنین رابطه مستقیمی را نشان نمیدهد.
ممکن است در یک دوره قیمت طلا و بیتکوین هر دو افزایش پیدا کنند، در دورهای دیگر یکی صعودی و دیگری نزولی باشد و حتی در برخی مقاطع هر دو دارایی همزمان افت کنند.
دلیل این موضوع چیست؟ آیا بیتکوین واقعاً «طلای دیجیتال» است؟ و چه عواملی باعث میشوند مسیر قیمت این دو دارایی از یکدیگر جدا شود؟
رابطه بیتکوین و طلا چیست؟
برای درک رابطه این دو دارایی، ابتدا باید به یک نکته مهم توجه کنیم: همبستگی به معنای حرکت همیشگی در یک جهت نیست.
اگر دو دارایی همبستگی مثبتی داشته باشند، به این معناست که در یک بازه زمانی مشخص تمایل دارند رفتار مشابهی داشته باشند؛ اما این رابطه ثابت نیست و میتواند در طول زمان تغییر کند.
برای مثال، ممکن است در یک دوره افزایش نگرانی درباره تورم باعث افزایش تقاضا برای طلا و بیتکوین شود. اما در دورهای دیگر، تغییر نرخ بهره یا کاهش نقدینگی جهانی میتواند تأثیر متفاوتی بر این دو دارایی بگذارد.
بنابراین نمیتوان صرفاً با مشاهده رشد طلا نتیجه گرفت که بیتکوین نیز حتماً باید رشد کند.
چرا طلا و بیتکوین گاهی با هم رشد میکنند؟
یکی از مهمترین دلایلی که باعث حرکت همجهت این دو دارایی میشود، افزایش تقاضا برای داراییهای خارج از سیستمهای سنتی مالی است.
وقتی سرمایهگذاران درباره عواملی مانند تورم، بیثباتی اقتصادی، بحرانهای ژئوپلیتیکی یا کاهش ارزش پولهای ملی نگران میشوند، ممکن است بخشی از سرمایه خود را به داراییهایی اختصاص دهند که از نگاه آنها میتوانند در بلندمدت ارزش خود را بهتر حفظ کنند.
طلا سالهاست چنین نقشی دارد.
بیتکوین نیز با وجود تفاوتهای بنیادین، بهویژه در میان بخشی از سرمایهگذاران، چنین جایگاهی پیدا کرده است.
در نتیجه، در برخی شرایط میتوان شاهد افزایش همزمان قیمت طلا و بیتکوین بود.
اما این فقط بخشی از داستان است.
تفاوت اصلی بیتکوین و طلا؛ چرا رفتار آنها متفاوت است؟
مهمترین نکته این است که بیتکوین و طلا داراییهای یکسانی نیستند.
طلا یک دارایی فیزیکی با هزاران سال سابقه استفاده بهعنوان ذخیره ارزش، ابزار سرمایهگذاری و ماده اولیه صنعتی است. بازار آن نیز بسیار بزرگ و عمیق است.
بیتکوین یک دارایی مبتنی بر فناوری بلاکچین است که عمر بسیار کوتاهتری دارد و قیمت آن بهشدت تحت تأثیر جریان نقدینگی، احساسات بازار و رفتار سرمایهگذاران قرار میگیرد.
به همین دلیل، حتی اگر هر دو دارایی در برخی شرایط نقش مشابهی در سبد سرمایهگذاری داشته باشند، عوامل تعیینکننده قیمت آنها کاملاً یکسان نیستند.
۱. نرخ بهره چه تأثیری بر طلا و بیتکوین دارد؟
یکی از مهمترین متغیرهای اقتصادی که میتواند روی هر دو دارایی تأثیر بگذارد، نرخ بهره است.
وقتی نرخهای بهره بالا میروند، داراییهایی مانند اوراق قرضه میتوانند جذابتر شوند؛ زیرا سرمایهگذار میتواند بازدهی بیشتری از داراییهای کمریسکتر دریافت کند.
این موضوع میتواند بخشی از سرمایه را از داراییهایی مانند طلا و بیتکوین خارج کند.
اما شدت این تأثیر برای هر دو دارایی یکسان نیست.
طلا سابقه طولانیتری در بازارهای مالی دارد و رفتار آن در برابر نرخ بهره تا حد زیادی با انتظارات مربوط به نرخ بهره واقعی مرتبط است.
بیتکوین علاوه بر نرخ بهره، به شدت به شرایط نقدینگی و میزان ریسکپذیری بازار حساس است.
به همین دلیل ممکن است یک تغییر در سیاست پولی، واکنش متفاوتی در این دو بازار ایجاد کند.
مطلب مرتبط: مدیریت ریسک در سبد رمزارزی
۲. نقدینگی جهانی؛ عامل مهم در قیمت بیتکوین
بیتکوین در بسیاری از دورهها رفتاری شبیه داراییهای پرریسک از خود نشان داده است.
وقتی نقدینگی در بازارهای جهانی افزایش پیدا میکند و سرمایهگذاران تمایل بیشتری به پذیرش ریسک دارند، تقاضا برای داراییهایی مانند سهام رشدی و بیتکوین میتواند افزایش پیدا کند.
در مقابل، زمانی که شرایط مالی سختتر میشود و سرمایهگذاران به سمت داراییهای کمریسکتر حرکت میکنند، بیتکوین ممکن است تحت فشار قرار بگیرد.
طلا نیز میتواند در دورههای افزایش نگرانی اقتصادی مورد توجه قرار گیرد، اما رفتار آن الزاماً با داراییهای پرریسک یکسان نیست.
همین تفاوت باعث میشود بیتکوین و طلا در برخی دورهها از یکدیگر فاصله بگیرند.
۳. چرا بحرانهای اقتصادی میتوانند اثر متفاوتی داشته باشند؟
فرض کنید یک بحران اقتصادی یا ژئوپلیتیکی شدید اتفاق بیفتد.
در چنین شرایطی، ممکن است سرمایهگذاران ابتدا به دنبال داراییهایی با سابقه طولانیتر و نقدشوندگی بالا باشند. طلا در چنین موقعیتی معمولاً از جایگاه ویژهای برخوردار است.
اما بیتکوین ممکن است در همان لحظه با فشار فروش مواجه شود؛ زیرا برخی سرمایهگذاران برای تأمین نقدینگی، داراییهای پرنوسانتر خود را میفروشند.
بنابراین یک بحران واحد میتواند در کوتاهمدت اثر متفاوتی بر این دو دارایی داشته باشد.
این موضوع یکی از دلایلی است که استفاده از بیتکوین بهعنوان «طلای دیجیتال» نباید به این معنا تفسیر شود که این دو دارایی همیشه باید نمودار مشابهی داشته باشند.
۴. احساسات بازار در بیتکوین اهمیت بیشتری دارد
یکی از تفاوتهای مهم دو بازار، میزان تأثیر احساسات سرمایهگذاران است.
بازار بیتکوین نسبت به طلا جوانتر و پرنوسانتر است. در نتیجه، اخبار، روایتهای بازار، ورود سرمایههای جدید و رفتار معاملهگران میتوانند در کوتاهمدت تأثیر قابلتوجهی بر قیمت داشته باشند.
برای مثال، اخبار مربوط به پذیرش بیتکوین توسط شرکتها و مؤسسات، محصولات مالی مرتبط با آن یا تغییرات مقرراتی میتواند باعث تغییر سریع انتظارات سرمایهگذاران شود.
در بازار طلا نیز اخبار اقتصادی و سیاسی اهمیت دارند، اما ساختار بازار و سابقه طولانی آن متفاوت است.
۵. عرضه طلا و بیتکوین چه تفاوتی دارد؟
یکی دیگر از تفاوتهای بنیادی به عرضه مربوط میشود.
عرضه بیتکوین از نظر ساختار شبکه محدود و قابل پیشبینی است. تعداد کل بیتکوینهایی که میتوان ایجاد کرد، در پروتکل شبکه به ۲۱ میلیون واحد محدود شده است.
در مقابل، عرضه طلا محدود به ذخایر شناختهشده نیست و استخراج، بازیافت و عرضه ذخایر موجود میتوانند بر مقدار طلای قابل دسترس در بازار تأثیر بگذارند.
این تفاوت باعث میشود واکنش بازار این دو دارایی به تغییرات عرضه و تقاضا یکسان نباشد.
خرید تترگلد (طلای دیجیتال) از صرافی رمزارز تترلند
آیا تورم باعث افزایش قیمت هر دو میشود؟
این تصور که «تورم بالا = رشد قطعی طلا و بیتکوین» بیش از حد سادهسازی شده است.
تورم تنها یکی از عوامل مؤثر بر قیمت این داراییهاست.
سرمایهگذاران علاوه بر نرخ تورم، به مواردی مانند:
- نرخ بهره
- نرخ بهره واقعی
- سیاست پولی بانکهای مرکزی
- ارزش دلار
- رشد اقتصادی
- نقدینگی بازار
- ریسکهای ژئوپلیتیکی
- جریان ورود و خروج سرمایه
توجه میکنند.
بنابراین ممکن است تورم افزایش پیدا کند، اما اگر بانک مرکزی در واکنش به آن نرخ بهره را بالا ببرد، نتیجه نهایی برای بیتکوین و طلا متفاوت باشد.
نقش دلار در رابطه بیتکوین و طلا
دلار آمریکا یکی از متغیرهای مهم برای تحلیل هر دو بازار است.
از آنجا که قیمت جهانی طلا معمولاً بر مبنای دلار بیان میشود، تغییر ارزش دلار میتواند بر قیمت طلا اثر بگذارد.
بیتکوین نیز در بازارهای جهانی عمدتاً با دلار قیمتگذاری میشود و تغییرات ارزش دلار و شرایط نقدینگی دلاری میتواند بر رفتار آن تأثیر بگذارد.
اما واکنش دو دارایی به دلار همیشه یکسان نیست.
به همین دلیل، برای تحلیل رابطه بیتکوین و طلا بهتر است علاوه بر نمودار قیمت، شاخصهایی مانند شاخص دلار، نرخ بهره و شرایط نقدینگی جهانی نیز بررسی شوند.
آیا همبستگی بیتکوین و طلا ثابت است؟
خیر.
این یکی از مهمترین نکاتی است که هنگام تحلیل این دو دارایی باید در نظر گرفت.
همبستگی یک معیار آماری است و به بازه زمانی مورد بررسی وابسته است. ممکن است در یک دوره چندماهه همبستگی افزایش پیدا کند و در دورهای دیگر کاهش یابد.
حتی در شرایطی که همبستگی مثبت باشد، این موضوع به معنای آن نیست که بیتکوین و طلا به یک اندازه رشد یا کاهش خواهند داشت.
به همین دلیل، جملههایی مانند «بیتکوین با طلا همبستگی دارد، پس هر وقت طلا بالا رفت بیتکوین هم بالا میرود» از نظر تحلیلی قابل اتکا نیستند.
بیتکوین واقعاً طلای دیجیتال است؟
اصطلاح طلای دیجیتال بیشتر یک تشبیه است تا تعریف دقیق اقتصادی.
بیتکوین و طلا در چند ویژگی شباهتهایی دارند:
- هر دو کمیاب هستند.
- هر دو میتوانند بهعنوان دارایی مستقل از برخی سیستمهای مالی سنتی مورد توجه قرار بگیرند.
- هر دو قابل نگهداری برای بلندمدت هستند.
- عرضه بیتکوین مانند طلا بهسادگی قابل افزایش نیست.
اما تفاوتهای آنها نیز بسیار مهم است:
| ویژگی | طلا | بیتکوین |
|---|---|---|
| ماهیت | فیزیکی | مبتنی بر بلاکچین |
| سابقه | هزاران سال | از سال ۲۰۰۹ |
| نوسان قیمت | معمولاً کمتر | معمولاً بسیار بیشتر |
| عرضه | از طریق استخراج و بازیافت | محدود به ۲۱ میلیون واحد |
| کاربرد صنعتی | قابلتوجه | ندارد |
| انتقال | فیزیکی یا از طریق سیستمهای مالی | انتقال روی شبکه بلاکچین |
| وابستگی به فناوری | پایین | بالا |
| پذیرش تاریخی | بسیار گسترده | در حال توسعه |
بنابراین بهتر است بیتکوین را دارایی متفاوتی با برخی ویژگیهای مشابه طلا بدانیم، نه نسخه دیجیتال طلا.
برای تحلیل بیتکوین و طلا چه شاخصهایی را بررسی کنیم؟
اگر هدف شما بررسی رابطه این دو دارایی است، صرفاً به نمودار قیمت آنها نگاه نکنید.
چند متغیر مهم عبارتاند از:
نرخ بهره
تصمیمات بانکهای مرکزی و انتظارات بازار درباره نرخ بهره میتواند بر جذابیت داراییهای مختلف تأثیر بگذارد.
شاخص دلار
تقویت یا تضعیف دلار میتواند بر قیمت بسیاری از داراییهای جهانی اثرگذار باشد.
تورم
بررسی تورم بهتنهایی کافی نیست؛ باید واکنش سیاستگذاران پولی به آن را نیز در نظر گرفت.
نقدینگی جهانی
تغییر شرایط نقدینگی میتواند تأثیر قابلتوجهی بر داراییهای پرریسک، بهخصوص بیتکوین، داشته باشد.
جریان سرمایه
ورود و خروج سرمایه از محصولات سرمایهگذاری مرتبط با بیتکوین یا طلا میتواند اطلاعات مهمی درباره تقاضای سرمایهگذاران ارائه کند.
ریسکهای ژئوپلیتیکی
جنگ، تحریمها، بحرانهای اقتصادی و بیثباتی سیاسی میتوانند تقاضا برای داراییهای مختلف را تغییر دهند.
آیا مقایسه بیتکوین و طلا برای سرمایهگذاران ایرانی کاربرد دارد؟
بله، اما باید یک نکته مهم را در نظر گرفت.
سرمایهگذار ایرانی فقط با قیمت جهانی دارایی مواجه نیست؛ بلکه نرخ دلار در بازار داخلی نیز میتواند تأثیر بسیار مهمی بر ارزش ریالی دارایی داشته باشد.
به همین دلیل، ممکن است قیمت جهانی طلا تغییر چندانی نکند، اما افزایش نرخ دلار باعث شود ارزش ریالی طلا در ایران افزایش پیدا کند.
همین موضوع درباره داراییهای مبتنی بر قیمت دلار نیز اهمیت دارد.
در نتیجه، هنگام بررسی عملکرد یک دارایی برای سرمایهگذار ایرانی، بهتر است سه عامل را جداگانه بررسی کرد:
قیمت جهانی دارایی + نرخ دلار + شرایط بازار داخلی
تترگلد چه ارتباطی با این بحث دارد؟
تترگلد یا XAU₮ یکی از نمونههای دارایی مبتنی بر طلا در فضای بلاکچین است.
هر واحد تترگلد نماینده مالکیت یک اونس تروا طلای فیزیکی است که مطابق استاندارد Good Delivery انجمن بازار شمش لندن (LBMA) نگهداری میشود.
در نتیجه، تترگلد تلاش میکند بخشی از ویژگیهای مالکیت طلا را با قابلیتهای انتقال و نگهداری مبتنی بر بلاکچین ترکیب کند.
این موضوع با بیتکوین تفاوت اساسی دارد.
در بیتکوین، ارزش دارایی به شبکه بیتکوین و عرضه محدود آن وابسته است؛ اما تترگلد پشتوانه طلای فیزیکی دارد و ارزش آن به قیمت طلا وابسته است.
بنابراین اگر فردی به دنبال قرار گرفتن در معرض قیمت طلا باشد، باید تترگلد را با بیتکوین یکسان در نظر نگیرد.
جمعبندی
بیتکوین و طلا ممکن است در برخی دورهها همجهت حرکت کنند، اما رابطه آنها ثابت و یکبهیک نیست.
هر دو دارایی میتوانند تحت تأثیر عواملی مانند تورم، شرایط اقتصادی، سیاست پولی، ارزش دلار و ریسکهای جهانی قرار بگیرند؛ اما شدت و نوع واکنش آنها میتواند متفاوت باشد.
طلا سابقه بسیار طولانیتری بهعنوان ذخیره ارزش دارد و معمولاً در تحلیلهای اقتصادی جایگاه متفاوتی دارد. بیتکوین دارایی جوانتر و پرنوسانتری است که علاوه بر عوامل کلان اقتصادی، به شرایط نقدینگی، احساسات بازار، پذیرش فناوری و تحولات مرتبط با بازار رمزارز نیز واکنش نشان میدهد.
بنابراین اگر طلا افزایش قیمت داشته باشد، نمیتوان صرفاً بر اساس آن نتیجه گرفت که بیتکوین نیز حتماً صعود خواهد کرد.
بهترین رویکرد این است که به جای جستوجوی یک رابطه ثابت بین این دو دارایی، عوامل پشت حرکت قیمت هرکدام را بررسی کنیم.
در نهایت، بیتکوین و طلا را میتوان دو دارایی با برخی ویژگیهای مشترک اما ماهیت، ریسک و محرکهای قیمتی متفاوت دانست؛ تفاوتی که برای تصمیمگیری آگاهانه در مورد هر دو اهمیت زیادی دارد.
