مقدمه
در دورههایی که تنشهای ژئوپلیتیکی افزایش مییابد، بازارهای مالی به سرعت واکنش نشان میدهند. رابطه پرتنش میان ایران و آمریکا همواره یکی از متغیرهای اثرگذار بر قیمت نفت، طلا و حتی شاخص دلار بوده است.
اما در سالهای اخیر یک بازیگر جدید نیز وارد معادله شده: بیتکوین.
سؤال مهم این است که اگر تنش میان ایران و آمریکا تشدید شود، آیا قیمت بیتکوین رشد میکند یا دچار سقوط میشود؟
در این مقاله، رفتار بیتکوین در بحرانهای گذشته و سناریوهای احتمالی پیشرو را بررسی میکنیم.
چرا بحرانهای سیاسی بازارها را تکان میدهند؟
افزایش تنشهای سیاسی معمولاً سه واکنش فوری در بازارها ایجاد میکند:
- افزایش قیمت نفت
- رشد تقاضا برای طلا
- تقویت یا تضعیف دلار بسته به نوع بحران
در چنین شرایطی، سرمایهگذاران به دنبال «دارایی امن» میگردند؛ داراییای که ارزش آن در شرایط بیثباتی حفظ شود.
برای دههها طلا نقش پناهگاه امن را ایفا میکرد. اما اکنون برخی تحلیلگران معتقدند رمزارز بیتکوین (Bitcoin) نیز به تدریج وارد این نقش شده است.
آیا بیتکوین واقعاً پناهگاه امن است؟
رفتار بیتکوین در بحرانهای قبلی تصویر یکدستی ارائه نمیدهد.
در برخی تنشهای ژئوپلیتیکی، بیتکوین همراه با طلا رشد کرده است. اما در برخی دیگر، به دلیل افزایش ترس عمومی و خروج سرمایه از داراییهای پرریسک، ابتدا سقوط کرده و سپس بازیابی شده است.
نکته کلیدی اینجاست:
بیتکوین همزمان دو هویت دارد:
- دارایی پرریسک (Risk Asset)
- دارایی مستقل از سیستم مالی سنتی
واکنش آن بستگی دارد به اینکه بازار در آن لحظه کدام روایت را قویتر بداند.
سناریوی اول: افزایش تنش بدون درگیری مستقیم
در این حالت معمولاً شاهد موارد زیر هستیم:
- رشد نفت
- افزایش نوسان در بازار ارز ایران
- افزایش تقاضا برای دلار و تتر
در چنین شرایطی، برای کاربران ایرانی معمولاً تقاضا برای استیبلکوینها افزایش پیدا میکند.
افزایش تقاضای داخلی میتواند باعث رشد قیمت تتر در بازار ایران شود، حتی اگر قیمت جهانی بیتکوین تغییر محسوسی نداشته باشد.
اما در سطح جهانی، بیتکوین ممکن است نوسان کوتاهمدت داشته باشد و سپس به روند اصلی خود بازگردد.
سناریوی دوم: درگیری نظامی یا تحریمهای شدیدتر
در صورت تشدید جدی بحران، بازارهای جهانی ابتدا وارد فاز «ریسکگریزی» میشوند. در این فاز:
- بورسها افت میکنند
- سرمایه از داراییهای پرریسک خارج میشود
- نقدینگی به سمت طلا و اوراق قرضه حرکت میکند
در چنین شرایطی ممکن است بیتکوین در کوتاهمدت دچار اصلاح شود.
اما اگر بحران به بیاعتمادی گسترده نسبت به سیستم مالی یا محدودیتهای بانکی منجر شود، احتمال افزایش توجه به داراییهای غیرمتمرکز مانند بیتکوین بیشتر میشود.
نقش دلار و اقتصاد ایران در این معادله
برای کاربران ایرانی، موضوع فقط قیمت جهانی بیتکوین نیست.
افزایش تنش میان ایران و آمریکا معمولاً با افزایش نرخ دلار در بازار داخلی همراه میشود.
در این شرایط حتی اگر قیمت جهانی بیتکوین ثابت بماند، ارزش ریالی آن میتواند افزایش پیدا کند.
به همین دلیل تحلیل بیتکوین برای کاربران ایرانی باید همزمان دو متغیر را در نظر بگیرد:
- قیمت جهانی بیتکوین (BTC)
- نرخ دلار در ایران
آیا تاریخ الگویی به ما میدهد؟
در تنشهای گذشته خاورمیانه، معمولاً بازارها واکنش احساسی اولیه نشان دادهاند و سپس طی چند روز یا چند هفته به تعادل رسیدهاند.
بیتکوین نیز در بسیاری از بحرانها ابتدا نوسان شدید داشته و بعد از مشخص شدن ابعاد بحران، به مسیر اصلی خود بازگشته است.
بنابراین، رفتار کوتاهمدت با رفتار میانمدت متفاوت است.
مطالب مرتبط: چرا جنگ ایران و آمریکا بیش از همه قیمت نفت را متاثر میکند؟
جمعبندی
اگر تنش میان ایران و آمریکا تشدید شود، واکنش بیتکوین به شدت و نوع بحران بستگی دارد.
در کوتاهمدت احتمال افزایش نوسان بسیار بالاست.
در سناریوهای محدود، تأثیر بیشتر در بازار داخلی و نرخ تتر دیده میشود.
در بحرانهای عمیقتر، بیتکوین ممکن است ابتدا اصلاح شود اما در صورت افزایش بیاعتمادی به سیستم مالی سنتی، دوباره مورد توجه قرار گیرد.
برای سرمایهگذاران ایرانی، مهمترین نکته این است که تحلیل را فقط بر اساس قیمت جهانی انجام ندهند و متغیر نرخ ارز داخلی را نیز در نظر بگیرند.
